Τρομοκρατία στις όχθες του Νείλου
Οι παραινέσεις του Φαραώ Αμενεμχάτ άμυνα στο γιο του Σέσωστρι το διάδοχο του αιγυπτιακού θρόνου, δείχνουν την κρίση ανθρώπου με γερή πολιτική και κοινωνική πείρα. Ο
Αμενεμχάτ (12η Δυναστεία 2.000-1970 π.χ) έπρεπε να γνωρίζει πολύ καλά τις αναταραχές και την αναρχία που κλόνισαν τις κοινωνικές δομές της χώρας του στα χρόνια του Πέπι Β Συνωμοσίες, σφαγές, φόβοι, δυστυχία ώθησαν αρκετούς φρόνιμους ανθρώπους να εξαφανίσουν το ανθρώπινο είδος.
Συμβαίνει στη χώρα μας κάτι που δεν είδαμε ποτέ. Έλεγε ο προφήτης Νεφερόχου.
Το ψωμί μου σκέφτηκε συνάδελφοι κρέμα. Οξυδερκής κυβερνήτης και ο Μέγας Στρατηλάτης κόμμα του, ο Αμενεμχάτ, μόλις στέφθηκε Φαραώ ολοκληρώσε την πολιτική των προκατόχων του δίνοντας την ευκαιρία στην Αίγυπτο να ξαναβρεί την εσωτερική της σταθερότητα και το γόητρό της στο εξωτερικό.
Όμως η δυσαρέσκεια και η δίψα για εξουσία των ευγενών που ήτανε διασκορπισμένοι ( στούς νομούς )τις διοικητικές περιφέρειες στις οποίες χωριζόταν η Αίγυπτος,είχαν απλώς παραμεριστεί προσωρινά.Ο Αμενεμχάτ το ήξερε και επισημανε στο γιο του τους κινδύνους . Άκουσα καλά, αυτό που θα σου πω τώρα, τον προειδοποιεί. Ακόμα και αν γίνεις βασιλιάς της οικουμένης μην εμπιστεύεσαι τους υπηκόους σου, μην τους αφήνεις να σε πλησιάσουν αν είσαι μόνος μην έχεις εμπιστοσύνη στον αδερφό και στο φίλο. Όταν κοιμάσαι, θα πρέπει η καρδιά σου να αγρυπνά, γιατί την ώρα του κακού δεν έχεις φίλους .
Εκείνος που έτρωγε από το πιάτο μου συνωμοτούσε εναντίον μου, εκείνος που του άπλωσα το χέρι, το εκμεταλλεύτηκε για να δημιουργήσει ταραχές, εκείνος που φορούσε τα ιμάτιά μου στάθηκε να με κοιτάζει σαν να ήμουν νεκρός, εκείνοι που αλείβονταν με τα μύρα μου δεν κούνησαν ούτε το δάχτυλό τους να μην υπερασπιστούν.
Πρέπει λοιπόν να είσαι αυστηρός με τους υπηκόους σου. Ο λαός υπακούει μόνο σε εκείνον που ξέρει να τους εμπνέει φόβο.
Δεν είναι γνωστό αν ο Αμενεμχάτ είχε μόλις γλιτώσει από μια αυλική συνωμοσία, όταν έγραψε αυτές τις παραινέσεις. Το περιεχόμενό τους επιτρέπει να υποθέσουμε ότι κάτι τέτοιο συνέβη. Πάντως, είτε βγήκε σώος ήταν τραυματισμένος από μια απόπειρα,ο Αμενεμχάτ πέθανε δολοφονημένος στο κρεβάτι του.
![]() |
| Ο Φαραώ Αμενεμχάτ |
Από τα λίγα που ξέρουμε, σχηματίζουμε την εντύπωση ότι δρούσαν στο παλάτι πραγματικοί τρομοκράτες με σκοπό να δημιουργήσουν νέα δυναστεία η να υποθάλψουν αυτονομιστικά κινήματα, όπως συνέβη στη διάρκεια της δημοκρατικής επανάστασης και της επονομαζόμενης πρώτης ενδιάμεσης περιόδου.
Αναμφισβήτητα, ακόμη κι αν στα χρόνια του Αμενεμχάτ η Αίγυπτος είχε το πλεονέκτημα να διαθέτει ισχυρή κυβέρνηση και απρόσβλητα σύνορα, η μνήμη των δύο Αιώνων τέλειας αναρχίας στούς οποίους κορυφώθηκε πολλές φορές η τρομοκρατία- θλιβερή κληρονομιά της δημοκρατικής επαναστάσεως ήταν ακόμα ζωντανή.
Τρομοκρατία υπήρχε λοιπόν και στην αρχαιότητα, και πήρε μορφές όχι λιγότερες δραματικές από εκείνες που πήρε από την γαλλική επανάσταση και μετά. Αρκεί να αναφέρει κανείς τις κοινωνικές αναταραχές που προκάλεσαν την πλήρη κατάρρευση του αιγυπτιακού κράτους πριν 4.300 χρόνια περίπου.
Μια από τις πιο τραγικές περιόδους της μακράς αιγυπτιακής ιστορίας υπήρξε ακριβώς η περίοδος που έθεσε τέρμα στην έκτη δυναστεία, βασίλευε πάνω από ενενήντα χρόνια ο Φαραώ Πέπι, όταν ξέσπασε μια αιματηρή επανάσταση εναντίον των ευγενών και των ιερέων. Όχλος παρακινούμενος από ξένους πράκτορες εγκαθίδρυσε κλίμα τρομοκρατίας που πολύ λίγες ιστορικές περίοδοι γνώρισαν ποτέ.
Στα χρόνια του Πέπι, το Βασίλειο των Φαραώ εκτείνεται από τη Μεσόγειο ως το δεύτερο καταρράχτη. Είναι ακόμα ένα κράτος ανθηρό και ισχυρό, λίκνο των τεχνών και των Επιστημών. Οι μεγάλες πυραμίδες και τα μεγαλόπρεπα μνημεία μας φανερώνουν την υπερηφάνεια ενός λαού που έχει σχεδόν δύο χιλιετίες ζωής.
Ο Φαραώ είναι πάντα ο βασιλιάς- Θεός αυτός που διαχειρίζεται τα επίγεια αγαθά των θεών. Γιος του Ρα, καταγόμενος από τη θεία γενιά του Ωρου, αντιπροσωπεύει τον καλό Θεό δύναται να φέρει τον βασικό αυθέντη που ενσαρκώνει όλες τις εξουσίες και την την θρησκευτική, τη δικαστική,την κυβερνητική, την στρατιωτική.
Σαν βασιλιάς Θεός όμως που είναι δεν του επιτρέπεται να τις ασκεί προσωπικά, μένει κλεισμένος στα χρυσά τείχη του παλατιού, υπηρετούμενος από μια στρατιά, δούλων, υπηρετών, Γραμματικών, φρουρών, υπαλλήλων, αυλικών, ιερέων.
Στις επίγειες αυτες λειτουργίες τον αντικαθιστά ο πρωθυπουργός που θεωρείται ο σοφός των σοφών, το μάτι, το αφτί, της αυτού Μεγαλειότητος.
Επικεφαλής της Δικαιοσύνης και της βασιλικής φρουράς, στρατολογεί το στρατό, διοικεί τη συντεχνίας των Βιοτεχνών, διευθύνεται τα οικονομικά, δέχεται και αξιολογεί τις αναφορές των δημοσίων υπαλλήλων που είναι διασκορπισμένοι στούς νομούς ,και τον των πρακτόρων που εργάζονται στην κατασκοπία.
Οι απεικονίσεις της θεάς Μαάτ, συμβόλου της αλήθειας και της Δικαιοσύνης, είναι υφασμένες στο ιμάτιο του.
Το ιερατείο επίσης είναι πανίσχυρο, ασκεί τη λατρεία του Αντον Ρά στην Ηλιούπολη,του Θωτ στην Ερμούπολη του Μίν στο κόπτο, με τις παραχωρήσεις που έκαναν οι Φαραώ της Τετάρτης δυναστείας, δηλαδή ο Σενφρύ, ο Χέωψ ο Χεφρην και ο Μικερίνος, το ιερατείο βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να έχει δικαιώματα που του επιτρέπουν να διαχειρίζεται όλους τους μοχλούς του κράτους.
Επιπλέον είναι πολύ πλούσιο και πολυπληθές μαζί με την πληθώρα των δημοσίων υπαλλήλων, των γραμματικών, των φρουρών, των στρατιωτικών και των ευγενών που έχουν τις πιο περίεργες ασχολίες, ο κλήρος αποτελεί το σκελετό του κράτους.
Μακριά από αυτόν τον γραφειοκρατικό μηχανισμό που βρίσκεται ο λαός, που αποτελείται από υπηρέτες, βιοτέχνες, μικρεμπόρους, ναυτικούς και κυρίως αγρότες. Ο αγρότης έχει ιδιότυπο χαρακτήρα. Δεμένος με τη γη και με την αλλαγή των εποχών είναι οξύθυμος, πεισματάρης, απερισκέπτως, αλλά πάντοτε αισιόδοξος επειδή ξέρει πως όλες της χρονιές ο Νείλος κινούμενος από τη δύναμη του Θεού Νάπι, χαρίζει στη γη του την εύφορη ύλη και κατά συνέπεια, σίγουρη συγκομιδή.
Όμως ξέρει ακόμη ότι ακριβώς την εποχή της συγκομιδής φτάνουν οι γραμματικοί του δημόσιου Ταμείου με φρουρούς οπλισμένος με μαστίγια, εκτός από το σημαντικό μερίδιο που δίνει για τους ναούς και για τον βασιλιά πρέπει να τους δώσει άλλα τόσα για να είναι οι φοροεισπράκτορες λιγότερο αυστηροί μαζί του, από το λίγο που του μένει θα πάρουν ακόμα οι κλέφτες, τα ποντίκια, τα πουλιά, και τα σκουλήκια ,έτσι λοιπόν ζει στην πιο μεγάλη φτώχεια.
Οι βιοτέχνες και οι άλλες κατηγορίες των εργαζομένων δεν ζουν καλύτερα. Κι όμως στα κείμενα των σοφών είναι γραμμένο πως ο δημιουργός έπλασε τους ανθρώπους με ίσα δικαιώματα, τους αφήσει εκτεθειμένους στούς ανέμους και στα νερά, στον ήλιο , στις χίλιες συμφορές που ενεδρεύουν κατά τη διάρκεια της δύσκολης και επίγειας ζωής.
Γιατί λοιπόν αυτή η ανισότητα δικαιωμάτων και καθήκοντων; Είναι φανερό πως αν μεταξύ ευγενών και λαού υπάρχει μια άβυσσος, το σφάλμα δεν είναι των θεών, αλλά των άνθρωπων.
Ο λαός πάντως, καταδικασμένος στη χαμοζωή, αναρωτιέται πως αυτή η ανισότητα μεγαλώνει πέρα από το θάνατο. Γιατί μετά από μία επίγεια ζωή, Που την έζησε με την ειλκρινή πίστη να υπηρετήσει τον Φαραώ , δεν του επιτρέπεται να χαρεί την αιώνια ζωή στα πεδία τα πλημμυρισμένα από θεϊκό φως; Γιατί μόνο ο Φαραώ και οι ευγενείς έχουν το δικαίωμα της ταρίχευσης και των μαγικών θρησκευτικών τελετών, που είναι στοιχεία απαραίτητα και μοναδικά για να απολαύσει κανείς την μακαριότητά μπροστά στο ¨Οσιρι;
| Οι συγγνείς του Χουνεφέρ θρηνούν μπροστά στη μούμια του φαραώ | . |
Η ιδέα να διεκδικήσουν αυτά τα δικαιώματα είχε ήδη ωριμάσει στις αρχές της βασιλείας του Πέπι. Ομως ο Φαραώ Μερενρέ Α΄ είχε αφήσει στον αγαπημένο του γιό ενα κράτος ισχυρό, και απολυταρχικό, όπου ευγενής και ιερατείο είχαν αναρριχηθεί σε ύψη απλησίαστα.Και ο λαός είχε καταλάβει πως η ημέρα που θα διεκδικούσε τα δικαιώματά του ήταν ακόμη μακριά, έπρεπε να περιμένει, κι ευνοϊκή στιγμή ήρθε μετά από έναν αιώνα.Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης βασιλιάς του Πέπι Β΄(στέφθηκε Φαραώ στα έξι του χρόνια το 2000 π.χ και βασίλευσε 94 χρόνια) η κοινωνική δομή του κράτους διαλύεται. Την κατάσταση εκμεταλλεύονται οι ευγενείς και το ιερατείο των πόλεων που είναι σπαρμένες κατά μήκος του Νείλου, για να αποκτήσουν πρόσθετα δικαιώματα, τόσο που τα διάφορα αξιώματα ,οπως του νομάρχη γίνονται κληρονομικά. Το χάσμα των δύο κοινωνικών τάξεων, ευγενών και λαού, φαίνεται αγεφύρωτο. Καθώς ο Πέπι γερνά, παρατηρείται τρομακτική εξασθένηση της Κεντρικής εξουσίας,Και γι αυτό το λόγο το μίσος και η ζήλια, που πάντα χώριζαν αυτούς που κατείχαν διοικητικές θέσεις, ξεσπούν με βιαιότητα.
Η Αίγυπτος τείνει να διαιρεθεί σε μικρά κρατίδια, το ιερατείο χάνει το κύρος του, η επιτήρηση των συνόρων χαλαρώνει. Μπαίνουν στη χώρα ξένοι ,διαφθορείς στρατιές μισθοφορων που ψάχνουν για δουλειά, και οι φοβερές φυλές των Βεδουίνων.Μές τηνι αρχόμενοι αταξία, ξαναεμφανίζονται οι πανάρχαιες επιδιώξεις του λαού. Διεκδικεί φανερά μεταχείριση λιγότερο αυστηρή και προπάντων να κηδεύονται οι άνθρωποι του λαού όπως οι ευγενείς. Ίσως χωρίς να το θέλει, ο λαός υποστηρίζει αυτονομιστικά κινήματα που υποκινούν ισχυροί νομάρχες. Την κατάσταση εκμεταλλεύονται λίγοι ικανότατοι συνωμότες,ντόπιοι και ξένοι. Κατορθώνουν να οργανώσουν τις μάζες, να τις ωθήσουν στον εμφύλιο πόλεμο και να εγκαταστήσουν κλίμα τρομοκρατίας. Τα τραγικά για τις συνέπειές τους γεγονότα της δημοκρατικής αυτής Επαναστάσεως, έφτασαν έως εμάς, με τους θρήνους του Ιπουέρ, που ήταν ίσως ο αρχηγός των ευγενών και συμβούλος του βασιλιά. Στα λόγια του, που απευθύνονται στον πεθαμένο τώρα πια Πέσι, στις αρχές του αιώνα, υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης για το μέλλον, περιφρόνηση για τους στόχους, απαισιοδοξία, νοσταλγία για το παλιό κοινωνικό καθεστώς, φρίκη για το κλίμα της τρομοκρατίας, και για την εξάπλωση της κακίας. Το φύλλο του παπύρου που περιέχει την αφήγηση που βρέθηκε στην Μέμφιδα και είναι χωρίς αμφιβολία το πιο αρχαίο αξιόπιστο κειμένου που μαρτυρεί ότι κλίμα βίας και εκφοβισμού υπήρχε από τα πανάρχαια χρόνια. Ενώ η επανάσταση μαίνεται, ο Ιπουέρ αισθάνεται την ανάγκη να γίνει υπέρτατος κριτής των γεγονότων που συνταράσσουν την Αίγυπτο. Τα λόγια του είναι παραινέσεις και κατηγορίες. Έχει κανείς την εντύπωση ότι μιλά μπροστά στην τραγική μορφή του γερό πέπι, απομονωμένου στο πλούσιο παλάτι και προστατευόμενου από λίγους πιστούς, που είναι όμως πάντοτε ο ζωντανός και αιώνιος Φαραώ.
Λέει ο Ιπουέρ συμβαίνουν γεγονότα που οι σοφοί μας είχαν προφητέψει. Οι βεδουίνοι συμπεριφέρονται σαν τους Αιγυπτίους, ο πανούργος βρίσκεται παντού, οι φτωχοί είναι τώρα πια πλούσιοι. Εκείνος που δεν είχε ένα ζευγάρι σανδάλια, τώρα ντυνεται στα λινά και επιδεικνύει περιδέραια. Οι καρδιές είναι βίαιες , ο φόβος απλώνεται παντού και οι ευγενείς είναι αναγκασμένοι να τρώνε χορτάρι του λιβαδιών και να πίνουν νερό του Νείλου.
Χρυσάφι, ασήμι, μαλαχίτης και σαρδώνυχας στολίζουν τον λαιμό των σκλάβων, Ο άνθρωπος βλέπει το παιδί του σαν εχθρό,ο φόβος τους κάνει όλους να βλέπουν γύρω τους πληρωμένους δολοφόνους. Αν τρείς άνθρωποι πορεύονται στον δρόμο, γρήγορα θα μείνουν δύο γιατί ο πιο αδύνατος θα χάσει τη ζωή του. Τα χωράφια δεν δίνουν πια σιτάρι, τα ζώα πεθαίνουν από τις αρρώστιες το νερό του ποταμού είναι αίμα,Αχ, να ήταν αυτό εδώ το τέλος του ανθρώπινου γένους! Κοίτα, η χώρα γυμνώθηκε απο μιά χούφτα ανεύθυνους. . . Κοίτα, ζούμε μες τον φόβο, . . Κοίτα λαός ξεσηκώνεται εναντίον του Φαραώ. Κοίτα, οποιός έχει κάτι δολοφονείται με ραβδισμό. Η γή γυρίζει ώρα γύρω γύρω σαν τη ρόδα του αγγειοπλάστη.
Στούς θρήνους του Ιπουέρ ηχούν σαν αντίλαλος τα λόγια του προφήτη Νεφερόχου, η χώρα μας αναποδογυρίστηκε, Αυτό που δεν είχε ποτέ συμβεί, συμβαίνει τώρα. Εγώ σου δείχνουν τον πλούσιο κατεστραμμένο και τον ξένο ικανοποιημένο, τον τελευταίο στην κορυφή και τους δούλους να αναγαλλιάζουν.
Πρόκειται πραγματικά για έναν αδελφοκτόνο πόλεμο που διεξάγεται με τη τυφλή μανία.Πυρπολούνται σπίτια και ναοί - το κυνήγι των πλούσιων η αυτών που θεωρούνται πλούσιοι είναι άγριο. Φρίκη οι κροκόδειλοι χορτάτοι, δεν καταφέρνουν πια να κολυμπήσουν, γιατί εκτός από τα πτώματα οι ευγενείς πέφτουν στο ποτάμι, για να σωθούν από τους επαναστάτες.
Τό τέλος όσων είχαν την ατυχία να ανήκουν σε αρχοντική γενιά, προκαλεί φόβο. Πιάνουν τα μωρά από τα πόδια και να χτυπούν πάνω στούς τοίχους, βιάζουν τα κορίτσια και τα εξαναγκάζουν να εκπορνευτούν, οποίος είχε κάτι καταδικάζεται μες την παραφροσύνη του όχλου. Τέτοια είναι η τρομοκρατία που οι λίγοι συνετοί αναφωνούν ,να πέθαινα πριν! Γιατί με έφεραν στον κόσμο; Αν ήξερα τουλάχιστον που κρύφτηκαν οι θεοί θα τους πήγαινα προσφορές,οι ναοί και οι θεοί δεν υπάρχουν πιά ανέβηκαν στον ουρανό.
Χρυσάφι, ασήμι, μαλαχίτης και σαρδώνυχας στολίζουν τον λαιμό των σκλάβων, Ο άνθρωπος βλέπει το παιδί του σαν εχθρό,ο φόβος τους κάνει όλους να βλέπουν γύρω τους πληρωμένους δολοφόνους. Αν τρείς άνθρωποι πορεύονται στον δρόμο, γρήγορα θα μείνουν δύο γιατί ο πιο αδύνατος θα χάσει τη ζωή του. Τα χωράφια δεν δίνουν πια σιτάρι, τα ζώα πεθαίνουν από τις αρρώστιες το νερό του ποταμού είναι αίμα,Αχ, να ήταν αυτό εδώ το τέλος του ανθρώπινου γένους! Κοίτα, η χώρα γυμνώθηκε απο μιά χούφτα ανεύθυνους. . . Κοίτα, ζούμε μες τον φόβο, . . Κοίτα λαός ξεσηκώνεται εναντίον του Φαραώ. Κοίτα, οποιός έχει κάτι δολοφονείται με ραβδισμό. Η γή γυρίζει ώρα γύρω γύρω σαν τη ρόδα του αγγειοπλάστη.
Στούς θρήνους του Ιπουέρ ηχούν σαν αντίλαλος τα λόγια του προφήτη Νεφερόχου, η χώρα μας αναποδογυρίστηκε, Αυτό που δεν είχε ποτέ συμβεί, συμβαίνει τώρα. Εγώ σου δείχνουν τον πλούσιο κατεστραμμένο και τον ξένο ικανοποιημένο, τον τελευταίο στην κορυφή και τους δούλους να αναγαλλιάζουν.
Πρόκειται πραγματικά για έναν αδελφοκτόνο πόλεμο που διεξάγεται με τη τυφλή μανία.Πυρπολούνται σπίτια και ναοί - το κυνήγι των πλούσιων η αυτών που θεωρούνται πλούσιοι είναι άγριο. Φρίκη οι κροκόδειλοι χορτάτοι, δεν καταφέρνουν πια να κολυμπήσουν, γιατί εκτός από τα πτώματα οι ευγενείς πέφτουν στο ποτάμι, για να σωθούν από τους επαναστάτες.
Τό τέλος όσων είχαν την ατυχία να ανήκουν σε αρχοντική γενιά, προκαλεί φόβο. Πιάνουν τα μωρά από τα πόδια και να χτυπούν πάνω στούς τοίχους, βιάζουν τα κορίτσια και τα εξαναγκάζουν να εκπορνευτούν, οποίος είχε κάτι καταδικάζεται μες την παραφροσύνη του όχλου. Τέτοια είναι η τρομοκρατία που οι λίγοι συνετοί αναφωνούν ,να πέθαινα πριν! Γιατί με έφεραν στον κόσμο; Αν ήξερα τουλάχιστον που κρύφτηκαν οι θεοί θα τους πήγαινα προσφορές,οι ναοί και οι θεοί δεν υπάρχουν πιά ανέβηκαν στον ουρανό.
Εκτός από τα γεράματά του Πέπι και συνεπώς την ολοκληρωτική αδιαφορία του για τη χώρα, πολλοί άλλοι παράγοντες συνετέλεσαν στο να εγκαθιδρυθεί κλίμα βίας. Πρώτος από όλους η αντιζηλία, που χώριζε ανέκαθεν τους διάφορους νομαρχίες, που είχαν την τάση να δημιουργήσουν ανεξάρτητα κράτη η ακόμα περισσότερο να επιβάλουν την πρωτεύουσα του δικού τους νόμους σαν πρωτεύουσα της Αιγύπτου, αντί για την Μέμφιδα. Αυτές οι επιδιώξεις τελικά ευνόησαν τους νομάρχες που ήταν έτοιμοι για πόλεμο όπως οι πρίγκιπες Αχτο΄ι΄ της Ηρακλειουπόλεως, Αντέθ των Θηβών και οι πρίγκιπες της ελεφαντίνης και τις ταναίδος..Ο λαός άφησε αχαλίνωτα τα χειρότερα ένστικτα του, αγωνίστηκε περιφρονώντας νόμους και θεσμούς, έκλεψε και σκότωσε αλύπητα, δεν σεβαστεί ούτε την βασιλική κατοικία, γιατί τα μυστικά του Φαραώ της πάνω και κάτω Αιγύπτου που ήρθαν στο φως,λέει πάντα ο Ιπουέρ
Οι τρομοκρατικές ενέργειες, που ευημερούν αυτονομιστικά κινήματα, έχουν το επίκεντρό τους στούς μεγαλύτερους νομούς χωρίς φυσικά να αγνοεί κανείς το περιβάλλον του παλατιού.
Η σπουδαιότητα που αποδίδεται στην παρουσία ξένων συνωμοτών και στα ασιατικά μισθοφορικά στρατεύματα σαν να ήταν αυτά η πρωταρχική αιτία εκείνων των εκρήξεων της βίας, φαίνεται υπερβολική. Η επανάσταση οφείλεται σε εσωτερικές διαμάχες, στην επιθυμία να δημιουργηθεί νέα δυναστεία, στην αδιαφορία μιας ανύπαρκτης κυβερνήσεως, που έχει την τάση να τέρπεται με τις πολυτελείς ανέσεις του παλατιού. Με την απαρχή της αταξίας, έφτασαν στο Δέλτα πολλοί Ασιάτες και εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία για να αρπάξουν οτι μπορούσαν.Η παρουσία τους είναι βέβαιη η μαρτυρία βασίζεται σε μια χαρακτηριστική σφραγίδα που εισήχθη στην Αίγυπτο ακριβώς εκείνη την εποχή και σε μερικά κείμενα, που αφηγούνται τα γεγονότα όπως έγιναν, ποιο ήταν το τέλος του Πέπι; Από τους θρήνους του Ιπουέρ,γνωρίζουμε οτι ο λαός εξεγέρθηκε εναντίον του ειδώλου της κόμπρας που οι Φαραώ έφεραν πάνω στο στέμμα, σύμβολο βασιλικής ισχύος, το ίδιο που προστάτευε τους θεούς και ειδικότερα τον Θεό Ρά .Αυτό δεν σημαίνει και ότι ο Πέπι δεν είχε πια κύρος. Επιπλέον, λέει ο Ιπουέρ,η βασιλική κατοικία έπεσε σε ένα λεπτό, Θέλει να πεί το παλάτι καταστράφηκε; Είναι αμφίβολο γιατί πιο κάτω ο ίδιος βεβαιώνει ότι ο κύριος με το σκήπτρο, δηλαδή ο φαραώ, προτίθεται να σταματήσει την εξέγερση χωρίς να χρησιμοποιήσει όπλα.
Είτε πέθανε από αρρώστια η από γηρατιά η ακόμα να δολοφονήθηκε, ο Πέπι ενταφιάστηκε σε μια μικρή πυραμίδα την οποία ανακάλυψε το 1881 ο αρχαιολόγος Μασπερό.
Μετά το θάνατο του Πέπι στο θρόνο ανέβηκε ο γιος του Μερενρέ Β΄ που γεννήθηκε από την τέταρτη και τελευταία σύζυγό του την Πεπιανκετές.
Μιά αυλική συνωμοσία τον εκθρόνισε σχεδόν αμέσως. Τον διαδέχτηκε η αδερφή Ντιτόκρι, η πιο ωραία και οι πιο ευγενική από τις γυναίκες, έλεγε και ο Αιγύπτιος αρχιερέας Μανέθων, που έζησε τον τρίτο αιώνα π.χ.
Τα πράγματα είναι όμως θολά. Αν πιστέψουμε τον Προφήτη Νεφερόχου ολα τα καλά πράγματα χάθηκαν μαζί και η φρόνηση. Από την δοξασμένη για των φαραώ, δεν έμενε παρά η βρωμιά των νυχιών( με την έννοια οτι η μαύρη γή γόνιμη,οι Αιγύπτιοι καλλιεργούσαν πολύ μικρό τμήμα της.
Ο προφήτης αποκαρδιωμένος παρομοιάζει την έκταση της με τη μαυρίλα παραμένει κάτω από ένα μαύρο νύχι). Η Νιτόκρι βασιλεύει ισα ίσα το διάστημα που χρειάζεται για να εκδικηθεί τον δολοφονημένο αδερφό. Την σκότωνουν και αυτή, σύμφωνα πάντα με τον Μανέθωνα,Απόδειξη αυτού που συμβαίνει στη χώρα και του κλίματοσ τρόμου που βασιλεύει στο παλάτι είναι οτι μετά το θάνατο της Νιτόκρι,βασίλεψαν εβδομήντα βασιλείς, για εβδομήντα ημέρες.Σύμφωνα δε με πρόσφατες μελέτες του Χαίης,βασίλεψαν εννέα βασιλείς σε πέντε-έξη χρόνια.
Πάντως θα έπρεπε πράγματι να δρούν τρομοκράτες μέσα στα τείχη του παλατιού. Τι κέρδισαν η Αίγυπτος και ο λαός από την επανάσταση;
Το μεγαλείο των αρχαίου βασιλείου ήταν έργο ενός λαού, του οποίου οι ηθικές αρχές ήταν αποκλειστικά πραγματιστικές και υλιστικές
Ο άνθρωπος συνεχώς επιδίωκε την επιτυχία στον κοινωνικό και οικονομικό τομέα. Τους θεούς δεν τους σεβόνταν υπερβολικά, και η Ιδια η αρχή της θεάς Μαάτ ήταν σύμβολο της αλήθειας και της Δικαιοσύνης, δεν ήταν πολύ αισθητή.Ενώ ο Αιγύπτιος ήθελε να κερδίσει υλικό πλούτο,αγνοούσε την ταπεινοφροσύνη, πίστευε πως τα κυριότερα αγαθά που κατέχει ο άνθρωπος είναι η εξυπνάδα, η φυσική και πνευματική ρώμη, και το το θάρρος. Οι πυραμίδες αντιπροσωπεύουν την ύψιστη έκφραση αυτής της ενδόξου περιόδου .Χτίστηκαν για την αιωνιότητα, και η ίδια η αιωνιότητα θα έπρεπε να διαφυλάξει από τη φθορά τις κεκτημένες ηθικές και υλικές αξίες.
Αντίθετα, στα τέλη του αρχαίου Βασιλείου η εξουσία των Φαραώ αποδυναμώθηκε και οι ευγενείς που έμεναν στούς νομούς απέκτησαν ισχύ.
Η σταθερότητα του απολυταρχικού κράτους που δημιουργήθηκε σε χιλιάδες χρόνια άρχισε να τρίζει. Γεννήθηκαν κι επιβλήθηκαν νέες αξίες ζωής. Η δημοκρατική επανάσταση πράγματι σε μια εποχή μεγαλείου που δημιούργησε στον καιρό της, και άνοιξε άλλη, βουτηγμένη στον τρόμο και το αίμα. Από το ναυάγιο της παλιάς αυτοκρατορίας θα ξεπροβάλει μια νέα Αίγυπτος. Θα πρέπει όμως να έρθει η εποχή του Αμενεμχάτ και του Σέσωστρι, για να ξαναζήσει η δόξα του παλιού καιρού. Η επανάσταση που όμως άλλαξε πολλά πράγματα. Περιόρισε την θεική Μεγαλειότητα τον Φαραώ σε ανθρώπινες διαστάσεις. Συνεπώς ο βασιλιάς δεν θεωρείται πια αλάνθαστος. Ταπείνωσε την υπεροψία των ευγενών, έδωσε λιγότερη σημασία στα επίγεια αγαθά, δημιουργήσουν οι ηθικές και πνευματικές αξίες, παραχώρησε στο λαό τις συνθήκες που θα τον κάνουν αιώνιο, δηλαδή το δικαίωμα να συμμετέχει στις μαγικό θρησκευτικές τελετές, Και να ζει επομένως κοντά στην Οσιρι.
Η σκέψη του σοφού Μερικαρέ , σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι θα έπρεπε να διαφοροποιούνται όχι από τη γέννησή τους, αλλά από τις προσωπικές του ικανότητες, ακολουθήθηκε και για λίγο διάστημα, έπειτα ομως σημειώθηκε η επιστροφή στούς πολιτικούς θεσμούς του παλιού Βασιλείου. Έμεινε μόνο το δικαίωμα της κηδείας να θυμίζει την επανάσταση του λαού με την ανεξέλεγκτη παραφροσύνη και τη δίψα για καταστροφή. Αυτός όπως ο εκδημοκρατισμός θα κάνει αισθητή τη βαρύτητα της στην μετέπειτα ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου. Αν και ο όρος τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκε πλατιά μετά τη γαλλική επανάσταση, έχει δίκιο κανείς να υποστηρίζει ότι οι μέθοδοι πολιτικού αγώνα που στηρίζονται στην συστηματική προσφυγή στη βία συνωμοσίες, δολοφονίες, απαγωγές, και λοιπά γεννήθηκαν μαζί με την ιστορία των λαών.
![]() |
| Η πριγκίπισσα Τίι έβαλε να δολοφονήσουν τον Ραμσή Γ |
Όσο αφορά την αρχαία Αίγυπτο το μαρτυρούν, όπως είδαμε, τα θλιβερά δράματα που διατάραξαν τις κοινωνικές δομές του κράτους στούς χρόνους του Πέπι του δεύτερου και σε όλη την επονομαζωμένη πρώτη ενδιάμεση περίοδο(2300-2065π.χ).Η συνωμοσία που διαπράχθηκε εις βάρος του Φαραώ Αμενεμχάτ, οι ζυμώσεις και οι συνωμοσίες που χαρακτηρίζουν την κοπιώδη προσπάθεια του δύστυχου Ακένατον να επιβάλουν τη θρησκευτική μεταρρύθμιση με τη λατρεία του Θεού Ατόν, το άδοξο τέλος- έργο δολοφόνων του Τζαννατζα, γιού του χιττίτη βασιλιά Σουππιλουλλιούμα,ενώ ταξίδευε προς την Αίγυπτο για να παντρευτεί την βασίλισσά Ανκχσεναμόν , η χήρα του Τουταγχαμόν, η συνωμοσία που υποκίνησε η πριγκίπισσα Τίι εις βάρος του Φαραώ Ραμσή Γ΄.
Φυσικά οι συνωμοσίες, οι δολοφονίες και όλες εκείνες οι εκδηλώσεις βίας, που αργότερα θα χαρακτηριστούν με τον όρο τρομοκρατία δεν τελειώνουν εδώ. Σε τρείς χιλιάδες χρόνια ιστορίας -πολλές έχει να επιδείξει ο πολιτισμός της αρχαίας Αιγύπτου -αναρίθμητες φορές εκδηλώθηκαν και αναρίθμητες φορές καταπνίγηκαν.



Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου