«Μυαλοπώλης», όπως λέμε «παντοπώλης» ή «οπωροπώλης», μια
σύγχρονη μάστιγα. Δεν ήταν άλλος από τον εθνικό ολετήρα και κομιστή
δεινών, τον Γιώργο Παπανδρέου, αυτός που επεξέτεινε σε μαζική κλίμακα τη
χρήση «μυαλοπωλών» στην Ελλάδα. Παρακάμπτοντας σοβαρούς υπηρεσιακούς
και ακαδημαϊκούς παράγοντες που διέθετε ο τόπος.
Με την έναρξη της πρωθυπουργικής του θητείας δεκάδες αλλοδαποί ακαδημαϊκοί, οικονομολόγοι, γενικώς «σύμβουλοι», κατά βάση από τον αγγλοσαξονικό κόσμο, ενέσκηψαν σαν κύμα ακριδών στη χειμαζόμενη χώρα για να της παράσχουν τα φώτα τους, πώς να αντιμετωπίσει την κρίση και, υποτίθεται, να επανέλθει σε τροχιά ανάπτυξης. Άλλοι ως επίσημοι, άλλοι ως ανεπίσημοι σύμβουλοι της ελληνικής κυβέρνησης.
Ως εκλεκτός πρωθυπουργικός φίλος παρουσιαζόταν τότε ο Nouriel Roubini, ο γνωστός Ιρανικής καταγωγής Αμερικανοεβραίος οικονομολόγος που είχε αποκτήσει το προσωνύμιο «Dr Doom» από τις διαρκείς εσχατολογικές οικονομικές του «προβλέψεις» - καμμία από τις οποίες δεν επιβεβαιώθηκε, τουλάχιστον μέχρις ώρας. Η επιτυχής επισήμανση της «φούσκας» στην στεγαστική πίστη στις ΗΠΑ, την οποία δεν έβλεπε μόνος, δεν αντισταθμίζει φυσικά τις δεκάδες ατυχείς προβλέψεις.
Το ποια υπήρξε η ουσιαστική συνεισφορά όλων εκείνων των περιώνυμων συμβούλων είναι περιττό να αναζητηθεί περαιτέρω. Μηδέν, νάδα, νουλ. Ούτε γνωρίζουμε και πιθανόν ποτέ δεν θα μάθουμε αν και πόσο πληρώθηκαν οι ίδιοι. Γνωρίζουμε μόνο την αντιπαροχή για την έλευσή τους : μια πρόσκληση-συμβόλαιο σε έναν διεθνή τουρίστα για διαλέξεις στο Harvard.
Από τον εσμό αυτό απαλλαγήκαμε εν μέρει κατά τη διάρκεια της συγκυβέρνησης Παπαδήμου. Και κατόπιν ο Γιάννης Στουρνάρας, διαθέτοντας ο ίδιος διεθνείς γνωριμίες, προτίμησε επαφές κυρίως με τεχνοκράτες χαμηλού προφίλ από διεθνείς οργανισμούς και οίκους, από τους οποίους ζητείτο πρακτική συνδρομή σε τρέχοντα ζητήματα αιχμής, παρά «διασημότητες» των Οικονομικών.
Ο συρμός φαίνεται επανήλθε με την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, γεγονός που προκάλεσε ενθουσιασμό στους κύκλους που θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε στην ευρύτερη Διεθνή Αριστερά. Έτσι προχθές μας επισκέφθηκε ο Paul Krugman, ο Λευκορωσσικής καταγωγής Αμερικανοεβραίος οικονομολόγος με το γερμανικό όνομα, σε μια χαλαρή μετάφραση ο κ. «Κανατάς», από το γερμανικό krug = jug = κανάτα, δοχείο. Ο έτερος μαζί με τον Roubini πόλος του διπόλου των διεθνών οικονομολόγων-σταρ. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Πρωθυπουργός τον δέχθηκαν τιμώντας τον ως πρόσωπο με γνώμη αξίας.
Ο Krugman στην ομιλία του στο Μέγαρο Μουσικής υποστήριξε μετριοπαθείς, τετριμμένες θέσεις της αγγλοσαξονικής οικονομικής ανάλυσης. Όχι στη λιτότητα, η πάγια αντίθεση της αγγλοσαξονικής με τη γερμανική σχολή οικονομικής σκέψης, η αντίθεση ανάμεσα στο «χρεώσου ατελείωτα για να επεκταθείς» και στο «κυρίως αποταμίευσε για να δημιουργήσεις». Βεβαίως δεν εξήγησε ποιος και πώς θα χρηματοδοτήσει το έλλειμμα ενός κρατικού προϋπολογισμού που εισέπραττε περίπου 50-55 δις ευρώ από φορολογικά έσοδα και δαπανούσε πάνω από 70 δις, όπως γινόταν επί μια 30ετία προ της κρίσης, όταν έχει παραχωρηθεί το εκτυπωτικό δικαίωμα. Κακώς η Ελλάδα μπήκε στη Ζώνη του Ευρώ, αλλά τώρα θα ήταν ολέθριο να την εγκαταλείψει, η δραχμή θα ήταν κόλαση, είπε. Το ενδιαφέρον είναι ότι μόλις δυο χρόνια πριν έλεγε ότι μοναδική λύση για την Ελλάδα ήταν η εγκατάλειψη του ευρώ και η χρεωκοπία.
Τα ίδια υποστήριζε και για την Κύπρο. Το πρόβλημα στην Κύπρο το δημιούργησε ο Χριστόφιας και κατόπιν η διαχείριση του Αναστασιάδη, ο οποίος απέρριψε την πρώτη πρόταση της ΕΕ. Αλλά η Κύπρος πέρασε μεν από μεγάλο κάβο, όμως, και αυτή διαψεύδει τον Krugman, με το Ευρώ να λειτουργεί και ως ασπίδα πρόληψης περαιτέρω κλιμάκωσης της διαρκούς τουρκικής επιθετικότητας.
Περιπτώσεις οικονομολόγων όπως ο Krugman, που έγιναν «γκουρού» από την υπερπροβολή των απόψεών τους από τα διάφορα μέσα ενημέρωσης, αναδεικνύουν, πέρα από το ναρκισσιστικό στοιχείο, δυο σύγχρονα προβλήματα, ένα γενικό και ένα ειδικό.
Γενικά, οι άνθρωποι παγίως ανησυχούν για τα μελλούμενα. Προαιώνια τέχνη η οιωνοσκοπία. Σήμερα, τη θέση της έχουν πάρει οι διάφοροι προφήτες «–όγοι» σε κάθε πεδίο εξειδίκευσης.
Άλλοι με επιστημονικό υπόβαθρο, όπως επιδημιολόγοι και μετεωρολόγοι. Άλλοι με ασαφές ή ακόμα και ψευδο-επιστημονικό υπόβαθρο, όπως περιβαλλοντολόγοι και οικονομολόγοι. Άλλοι με ενάσκηση επαγγέλματος στα όρια του ποινικού αδικήματος, όπως αστρολόγοι και εκλογολόγοι. Το άκρως ειρωνικό είναι όταν «πέφτουν μέσα» οι κατά τεκμήριο απατεώνες και διαψεύδονται οι επιστήμονες.
Το κυρίαρχο όμως σήμερα στοιχείο είναι η απέραντη σύγχυση που προκαλεί η «καταιγίδα» των πάσης φύσεως προβλέψεων και θεωριών, κυρίως επειδή λειτουργούν υποβολιμαία. Μετά από έξι χρόνια κρίσης και άπειρες αναλύσεις σχετικά, ο μέσος άνθρωπος βρίσκεται στο σκοτάδι για τα αίτια και τις προοπτικές. Μην νομισθεί ότι υπερασπιζόμαστε το ψευδώνυμο υπογραφής αλλά η εμπειρία, η προσεκτική παρατήρηση και η ιστορική γνώση παρέχουν τη δυνατότητα προβλέψεως όχι μελλοντικών γεγονότων επακριβώς αλλά του ρου των γεγονότων. Για παράδειγμα, στοιχειώδης πολιτική εμπειρία συνδυασμένη με ιστορική γνώση προσώπων και πραγμάτων στο χώρο της ελληνικής αριστεράς, οδηγούσε στην πρόβλεψη τού χάους που θα έφερνε η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα.
Ειδικά τώρα, όσον αφορά στους προφήτες-οικονομολόγους, αναδεικνύεται η σκληρή αλήθεια της ειδικότητας : καλός οικονομολόγος, αν θέλετε ακόμα και μοναδικός που αξίζει να φέρει τον τίτλο, μπορεί να είναι μόνον κάποιος που συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση με γνώση της οικονομικής πραγματικότητας. Κάποιος που από τη μία διαθέτει τα θεωρητικά εφόδια για το πώς δομείται η οικονομική ζωή στην κοινωνία, αλλά από την άλλη έχει εμπειρία για το «τί δουλεύει» στην πράξη. Τί, με λίγα λόγια, μπορεί να εφαρμοστεί, τί μπορεί να λειτουργήσει, τί μπορεί να λύσει προβλήματα, «τί περπατάει».
Εδώ οι ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι έχουν πρόβλημα, εμπίπτοντας πολλές φορές στο γερμανικό ρητό «καθηγητάδες τρεις και χάθηκε η πατρίς». Από εδώ πηγάζει η αδυναμία των διάφορων Krugman, Roubini αλλά και του εγχώριου νάρκισσου Βαρουφάκη να παράξουν οικονομική αποτελεσματικότητα, πέρα από θεωρητικές προσεγγίσεις.
Δεινότητα στη γεφύρωση θεωρίας και πράξης απέδειξε ιστορικά ο «πατριάρχης» John Maynard Keynes, ο οποίος εκτός από θεωρητικός των μακροοικονομικών γνώριζε και πώς να «στήσει» το μεταπολεμικό παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, που άντεξε περίπου τρεις δεκαετίες και ανατράπηκε κυρίως από πολιτικές επιλογές.
Καθώς σημαντικότατο παραμένει για τη διατύπωση των θεωριών και των προβλέψεων των οικονομολόγων ο πολιτικός προσανατολισμός. Η Οικονομία είναι Πολιτική. Δεδομένου για παράδειγμα ότι περίφημοι Κύκλοι Kondratiev φαίνεται ότι ιστορικά επιβεβαιώνονται, οι αποφάσεις για αντι-κυκλικά μέτρα είναι πολιτική επιλογή. Όπως επίσης ο τρόπος κατανομής των διαθεσίμων πόρων μέσω της φορολογικής πολιτικής. Εδώ βρίσκεται και το μοναδικό πεδίο στο οποίο συμφωνούμε με τον Βαρουφάκη : Όποιος οικονομολόγος αρνείται να αποκαλύψει τις πολιτικές του πεποιθήσεις, κρυβόμενος πίσω από μια δήθεν «αντικειμενικότητα» και «επιστημοσύνη», θα έπρεπε να συλλαμβάνεται από την αγορανομία.
Του Προφήτη
http://www.antinews.gr
Με την έναρξη της πρωθυπουργικής του θητείας δεκάδες αλλοδαποί ακαδημαϊκοί, οικονομολόγοι, γενικώς «σύμβουλοι», κατά βάση από τον αγγλοσαξονικό κόσμο, ενέσκηψαν σαν κύμα ακριδών στη χειμαζόμενη χώρα για να της παράσχουν τα φώτα τους, πώς να αντιμετωπίσει την κρίση και, υποτίθεται, να επανέλθει σε τροχιά ανάπτυξης. Άλλοι ως επίσημοι, άλλοι ως ανεπίσημοι σύμβουλοι της ελληνικής κυβέρνησης.
Ως εκλεκτός πρωθυπουργικός φίλος παρουσιαζόταν τότε ο Nouriel Roubini, ο γνωστός Ιρανικής καταγωγής Αμερικανοεβραίος οικονομολόγος που είχε αποκτήσει το προσωνύμιο «Dr Doom» από τις διαρκείς εσχατολογικές οικονομικές του «προβλέψεις» - καμμία από τις οποίες δεν επιβεβαιώθηκε, τουλάχιστον μέχρις ώρας. Η επιτυχής επισήμανση της «φούσκας» στην στεγαστική πίστη στις ΗΠΑ, την οποία δεν έβλεπε μόνος, δεν αντισταθμίζει φυσικά τις δεκάδες ατυχείς προβλέψεις.
Το ποια υπήρξε η ουσιαστική συνεισφορά όλων εκείνων των περιώνυμων συμβούλων είναι περιττό να αναζητηθεί περαιτέρω. Μηδέν, νάδα, νουλ. Ούτε γνωρίζουμε και πιθανόν ποτέ δεν θα μάθουμε αν και πόσο πληρώθηκαν οι ίδιοι. Γνωρίζουμε μόνο την αντιπαροχή για την έλευσή τους : μια πρόσκληση-συμβόλαιο σε έναν διεθνή τουρίστα για διαλέξεις στο Harvard.
Από τον εσμό αυτό απαλλαγήκαμε εν μέρει κατά τη διάρκεια της συγκυβέρνησης Παπαδήμου. Και κατόπιν ο Γιάννης Στουρνάρας, διαθέτοντας ο ίδιος διεθνείς γνωριμίες, προτίμησε επαφές κυρίως με τεχνοκράτες χαμηλού προφίλ από διεθνείς οργανισμούς και οίκους, από τους οποίους ζητείτο πρακτική συνδρομή σε τρέχοντα ζητήματα αιχμής, παρά «διασημότητες» των Οικονομικών.
Ο συρμός φαίνεται επανήλθε με την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, γεγονός που προκάλεσε ενθουσιασμό στους κύκλους που θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε στην ευρύτερη Διεθνή Αριστερά. Έτσι προχθές μας επισκέφθηκε ο Paul Krugman, ο Λευκορωσσικής καταγωγής Αμερικανοεβραίος οικονομολόγος με το γερμανικό όνομα, σε μια χαλαρή μετάφραση ο κ. «Κανατάς», από το γερμανικό krug = jug = κανάτα, δοχείο. Ο έτερος μαζί με τον Roubini πόλος του διπόλου των διεθνών οικονομολόγων-σταρ. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Πρωθυπουργός τον δέχθηκαν τιμώντας τον ως πρόσωπο με γνώμη αξίας.
Ο Krugman στην ομιλία του στο Μέγαρο Μουσικής υποστήριξε μετριοπαθείς, τετριμμένες θέσεις της αγγλοσαξονικής οικονομικής ανάλυσης. Όχι στη λιτότητα, η πάγια αντίθεση της αγγλοσαξονικής με τη γερμανική σχολή οικονομικής σκέψης, η αντίθεση ανάμεσα στο «χρεώσου ατελείωτα για να επεκταθείς» και στο «κυρίως αποταμίευσε για να δημιουργήσεις». Βεβαίως δεν εξήγησε ποιος και πώς θα χρηματοδοτήσει το έλλειμμα ενός κρατικού προϋπολογισμού που εισέπραττε περίπου 50-55 δις ευρώ από φορολογικά έσοδα και δαπανούσε πάνω από 70 δις, όπως γινόταν επί μια 30ετία προ της κρίσης, όταν έχει παραχωρηθεί το εκτυπωτικό δικαίωμα. Κακώς η Ελλάδα μπήκε στη Ζώνη του Ευρώ, αλλά τώρα θα ήταν ολέθριο να την εγκαταλείψει, η δραχμή θα ήταν κόλαση, είπε. Το ενδιαφέρον είναι ότι μόλις δυο χρόνια πριν έλεγε ότι μοναδική λύση για την Ελλάδα ήταν η εγκατάλειψη του ευρώ και η χρεωκοπία.
Τα ίδια υποστήριζε και για την Κύπρο. Το πρόβλημα στην Κύπρο το δημιούργησε ο Χριστόφιας και κατόπιν η διαχείριση του Αναστασιάδη, ο οποίος απέρριψε την πρώτη πρόταση της ΕΕ. Αλλά η Κύπρος πέρασε μεν από μεγάλο κάβο, όμως, και αυτή διαψεύδει τον Krugman, με το Ευρώ να λειτουργεί και ως ασπίδα πρόληψης περαιτέρω κλιμάκωσης της διαρκούς τουρκικής επιθετικότητας.
Περιπτώσεις οικονομολόγων όπως ο Krugman, που έγιναν «γκουρού» από την υπερπροβολή των απόψεών τους από τα διάφορα μέσα ενημέρωσης, αναδεικνύουν, πέρα από το ναρκισσιστικό στοιχείο, δυο σύγχρονα προβλήματα, ένα γενικό και ένα ειδικό.
Γενικά, οι άνθρωποι παγίως ανησυχούν για τα μελλούμενα. Προαιώνια τέχνη η οιωνοσκοπία. Σήμερα, τη θέση της έχουν πάρει οι διάφοροι προφήτες «–όγοι» σε κάθε πεδίο εξειδίκευσης.
Άλλοι με επιστημονικό υπόβαθρο, όπως επιδημιολόγοι και μετεωρολόγοι. Άλλοι με ασαφές ή ακόμα και ψευδο-επιστημονικό υπόβαθρο, όπως περιβαλλοντολόγοι και οικονομολόγοι. Άλλοι με ενάσκηση επαγγέλματος στα όρια του ποινικού αδικήματος, όπως αστρολόγοι και εκλογολόγοι. Το άκρως ειρωνικό είναι όταν «πέφτουν μέσα» οι κατά τεκμήριο απατεώνες και διαψεύδονται οι επιστήμονες.
Το κυρίαρχο όμως σήμερα στοιχείο είναι η απέραντη σύγχυση που προκαλεί η «καταιγίδα» των πάσης φύσεως προβλέψεων και θεωριών, κυρίως επειδή λειτουργούν υποβολιμαία. Μετά από έξι χρόνια κρίσης και άπειρες αναλύσεις σχετικά, ο μέσος άνθρωπος βρίσκεται στο σκοτάδι για τα αίτια και τις προοπτικές. Μην νομισθεί ότι υπερασπιζόμαστε το ψευδώνυμο υπογραφής αλλά η εμπειρία, η προσεκτική παρατήρηση και η ιστορική γνώση παρέχουν τη δυνατότητα προβλέψεως όχι μελλοντικών γεγονότων επακριβώς αλλά του ρου των γεγονότων. Για παράδειγμα, στοιχειώδης πολιτική εμπειρία συνδυασμένη με ιστορική γνώση προσώπων και πραγμάτων στο χώρο της ελληνικής αριστεράς, οδηγούσε στην πρόβλεψη τού χάους που θα έφερνε η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα.
Ειδικά τώρα, όσον αφορά στους προφήτες-οικονομολόγους, αναδεικνύεται η σκληρή αλήθεια της ειδικότητας : καλός οικονομολόγος, αν θέλετε ακόμα και μοναδικός που αξίζει να φέρει τον τίτλο, μπορεί να είναι μόνον κάποιος που συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση με γνώση της οικονομικής πραγματικότητας. Κάποιος που από τη μία διαθέτει τα θεωρητικά εφόδια για το πώς δομείται η οικονομική ζωή στην κοινωνία, αλλά από την άλλη έχει εμπειρία για το «τί δουλεύει» στην πράξη. Τί, με λίγα λόγια, μπορεί να εφαρμοστεί, τί μπορεί να λειτουργήσει, τί μπορεί να λύσει προβλήματα, «τί περπατάει».
Εδώ οι ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι έχουν πρόβλημα, εμπίπτοντας πολλές φορές στο γερμανικό ρητό «καθηγητάδες τρεις και χάθηκε η πατρίς». Από εδώ πηγάζει η αδυναμία των διάφορων Krugman, Roubini αλλά και του εγχώριου νάρκισσου Βαρουφάκη να παράξουν οικονομική αποτελεσματικότητα, πέρα από θεωρητικές προσεγγίσεις.
Δεινότητα στη γεφύρωση θεωρίας και πράξης απέδειξε ιστορικά ο «πατριάρχης» John Maynard Keynes, ο οποίος εκτός από θεωρητικός των μακροοικονομικών γνώριζε και πώς να «στήσει» το μεταπολεμικό παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, που άντεξε περίπου τρεις δεκαετίες και ανατράπηκε κυρίως από πολιτικές επιλογές.
Καθώς σημαντικότατο παραμένει για τη διατύπωση των θεωριών και των προβλέψεων των οικονομολόγων ο πολιτικός προσανατολισμός. Η Οικονομία είναι Πολιτική. Δεδομένου για παράδειγμα ότι περίφημοι Κύκλοι Kondratiev φαίνεται ότι ιστορικά επιβεβαιώνονται, οι αποφάσεις για αντι-κυκλικά μέτρα είναι πολιτική επιλογή. Όπως επίσης ο τρόπος κατανομής των διαθεσίμων πόρων μέσω της φορολογικής πολιτικής. Εδώ βρίσκεται και το μοναδικό πεδίο στο οποίο συμφωνούμε με τον Βαρουφάκη : Όποιος οικονομολόγος αρνείται να αποκαλύψει τις πολιτικές του πεποιθήσεις, κρυβόμενος πίσω από μια δήθεν «αντικειμενικότητα» και «επιστημοσύνη», θα έπρεπε να συλλαμβάνεται από την αγορανομία.
Του Προφήτη
http://www.antinews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου